Ο αργός θάνατος των εφημερίδων
Κάποτε, όχι πολύ πριν, η εφημερίδα ήταν ένα μέσο με ισχύ. Όχι πια. Σήμερα οι εφημερίδες πεθαίνουν. Λογικό. Γιατί;
Η εφημερίδα ήταν συνυφασμένη με την είδηση, το νέο. Συμπληρωματικά έφερε την άποψη, τη θέση. Οι περισσότερες εφημερίδες βέβαια έντεχνα παρουσίαζαν και συνεχίζουν να παρουσιάζουν κάποια από τα νέα τους υπό την οπτική γωνία που τις εξυπηρετεί. No big news.
Ο πρώτος λόγος της ύπαρξης των εφημερίδων, η είδηση δηλαδή, έχει υπερκαλυφθεί από το Internet φυσικά. Και με τη λέξη Internet δεν εννοώ μόνο τον browser, αλλά και τη διασπορά της είδησης μέσω IM, mobile εφαρμογών κλπ.
Παράλληλα, η άποψη, το δεύτερο χαρακτηριστικό των εφημερίδων, είναι είδος σε αφθονία επίσης. Τα blogs, τα social networks γενικότερα, προσφέρουν περισσότερες θέσεις. Η δυσκολία πια έγκειται στο πως ο αναγνώστης επιλέγει την πηγή που τον εκφράζει. Όμως αυτό δεν αφορά τις εφημερίδες. Αφορά την ανάπτυξη ενός διαφορετικού μοντέλου ευφυίας.
Τι μένει άραγε στις εφημερίδες;
Η πτώση των εφημερίδων (κλικ για μεγέθυνση)
Το μοντέλο που αποτυγχάνει
Σήμερα στην Ελλάδα η εφημερίδα προσπαθεί να εξαγοράσει παροδικούς αναγνώστες με την προσφορά, όχι είδησης, όχι άποψης, αλλά άλλου υλικού π.χ. CDs. Στην πραγματικότητα προσπαθεί να εξαγοράσει χρόνο μπροστά στο ανεπανόρθωτο σενάριο να κλείσει τώρα.
Μπροστά στον άμεσο κίνδυνο δοκιμάζονται νέα μοντέλα λειτουργίας π.χ. συνδρομητική πρόσβαση στις ειδήσεις μέσω Internet. Ναι, σίγουρα. Αυτό το μοντέλο είναι αποτυχημένο και δε θέλει να είσαι πυρηνικός επιστήμονας για να το αντιληφθείς.
Όταν οι πηγές που προσφέρουν τόσο την είδηση όσο και την άποψη αυξάνονται και γίνονται πιο αξιόπιστες το συνδρομητικό μοντέλο είναι καταδικασμένο. Και δεν μπορείς να σταματήσεις τις πηγές αυτές, σωστά;
Μα γιατί κάποιος αγοράζει τη χάρτινη έκδοση και γυρίζει την πλάτη στην ηλεκτρονική; Γιατί η χάρτινη έκδοση είναι ένα φυσικό προϊόν. Ο αναγνώστης το αγγίζει, το παίρνει μαζί του, το διαβάζει αργότερα, το διαβάζει καλύτερα, είναι περασμένο στο DNA του.
Οι εφημερίδες είναι μεγάλοι οργανισμοί, απασχολούν πολλούς ανθρώπους και μετά από τόσα χρόνια έχουν πια την ευλυγισία ελέφαντα. Το να επιθυμούν σήμερα να διατηρήσουν αυτό το μοντέλο λειτουργίας είναι χίμαιρα.
Άρα, το μεγάλο πρόβλημα των εφημερίδων δεν είναι εάν θα χρεώσουν συνδρομή για την ηλεκτρονική τους έκδοση. Δεν σχετίζεται καν με τέτοια σενάρια. Έχει να κάνει με τον τρόπο λειτουργίας τους ως οργανισμοί, ως εταιρείες.
Οι αναγνώστες δεν ενδιαφέρονται καν για την εφημερίδα. Ενδιαφέρονται για την είδηση. Ενδιαφέρονται για την άποψη. Και να είστε σίγουροι αγαπητοί εφημεριδάρχες ότι οι αναγνώστες αηδιάζουν για τα παιχνίδια σας με τα κομματικά επιτελεία και τα πάρε-δώσε σας.
Αν ο θάνατος των εφημερίδων σημαίνει και το κλείσιμο της στρόφιγγας που τις συνδέει με τη βρώμικη πλευρά της πολιτικής, αυτό είναι ένα πολύ καλό νέο! Σημαίνει ότι οδηγούμαστε σε πιο ανεξάρτητα μοντέλα δημοσιογραφίας.
Το μοντέλο που θα μπορούσε να λειτουργήσει...
...και πάλι δε συμπεριλαμβάνει τη χάρτινη έκδοση της εφημερίδας.
Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας δεν μπορεί να χρεώνει τους αναγνώστες της. Είναι σαν να τους τιμωρεί. Μπορεί όμως να χρεώνει τους χορηγούς της. Σιγά το νέο. Διαφημίσεις στο Internet δηλαδή.
Είναι το μόνο ρεαλιστικό σενάριο που βλέπω. Όλοι μπορούν να το δουν. Να το δεχτούν δε θέλουν.
Και δεν μπορούν να το δεχτούν γιατί η ηλεκτρονική εφημερίδα δεν μπορεί να κρατάει τα γραφεία που τώρα κρατάει η έντυπη. Χρειάζεται μικρότερη και πιο ευέλικτη φυσική υποδομή. Καλό γι’ αυτήν. Πρέπει να απασχολεί λιγότερους εργαζόμενους. Καλό γι’ αυτήν και πάλι.
Ναι, αλλά αυτοί οι εργαζόμενοι πρέπει να είναι πολύ καλοί. Να είναι άνθρωποι που θα δοκιμάζονται κάθε μέρα και που θα ζητάνε πολλά για να συνεχίσουν να γράφουν ανεξάρτητα. Κακό γι’ αυτήν.
Η ηλεκτρονική εφημερίδα δεν μπορεί να βασίζεται στις σχέσεις της με την πολιτική και τις υπόγειες εκατέρωθεν διευκολύνσεις. Γιατί θα υπάρχει μεγαλύτερος ανταγωνισμός. Θα έχει να τα βάλει με καλύτερους αντιπάλους. Κι άλλο κακό γι’ αυτήν.
Γενικά, το νέο μοντέλο επιβάλλει ένα καλύτερο μέσο. Μέχρι σήμερα οι εφημερίδες καλόμαθαν να είναι μέτριες και να επιβιώνουν. Αυτό ήταν το μεγαλύτερο κακό που θα μπορούσε να τους συμβεί και τώρα είναι η μοναδίκη τους ευκαιρία να το μετατρέψουν σε πλεονέκτημα.
Να το πούμε με δυο λόγια; Οι εφημερίδες ή εξελίσσονται ή κατεβάζουν ρολά. Όπως συμβαίνει στα πάντα σε αυτό το σύμπαν. Καιρός ήταν.
Περισσότερα για το θέμα:
Γιατί αυτό το post έχει διαφορετικό design από το υπόλοιπο website; Αν διαβάζεις από τον Feed reader σου, μπες και δες το design του.
BizWriter.gr
15 October 2009