Περί ηγεσίας

Οι ηγέτες είναι αυτοί που μας λείπουν. Είναι αυτοί που, εξαιτίας της απουσίας τους, αφήνουν χώρο στους λιγότερο ικανούς να αναλάβουν να πάνε μπροστά μια κατάσταση, μια ομάδα, μια εταιρεία, μια χώρα. Και μετά όλα είναι χειρότερα.

Τους ηγέτες τους νιώθεις πριν τους αποκρυπτογραφήσεις. Λέω να φτιάξω μια λίστα με τα χαρακτηριστικά του ηγέτη έτσι όπως τα βλέπω εγώ. Σίγουρα θα τα έχουν πει κι άλλοι πριν από μένα.

Ο ηγέτης εμπνέει

Με αυτό που είναι, με αυτά που λέει και κυρίως με αυτά που κάνει. Οι πράξεις του είναι αυτό που στην αρχή δεν καταλαβαίνει κανείς και που μετά δικαιώνεται. Αυτό κάνει τους ανθρώπους γύρω του καλύτερους. Τα λόγια και οι πράξεις του ηγέτη είναι καύσιμο για όλους τους ανθρώπους γύρω του. Όσο αυτός μοιράζει το καύσιμό του χωρίς τσιγγουνιές κι αδειάζει, την ίδια στιγμή ξαναγεμίζει, γιατί βλέπει τον εαυτό του και τους ανθρώπους δίπλα του να προχωράνε.

Ο Winston Churchill ήταν ένας τέτοιος ηγέτης. Δυνατός, δεινός στις ατάκες, έξυπνος κι αποφασιστικός. Έκανε τους γύρω του καλύτερους. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μιλώντας στον στρατό του πριν τη Μάχη της Νορμανδίας:

We shall not flag or fail. We shall go on to the end. We shall fight in France, we shall fight on the seas and the oceans, we shall fight with growing confidence and growing strength in the air, we shall defend our island, whatever the cost may be. We shall fight on the beaches, we shall fight on the landing grounds, we shall fight in the fields and in the streets, we shall fight in the hills; we shall never surrender.

Ο ηγέτης ακούει κι ευνοεί τη συμμετοχή όλων

Το ν΄ ακούει κάποιος δεν είναι χάρισμα. Είναι χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς του που εξασκείται με κόπο. Ακούω κάποιον δε σημαίνει ότι μόνο ζητάω τη γνώμη του, αλλά κι ότι είμαι έτοιμος να εγκαταλείψω τη θέση που έχω, αν αντιληφθώ ότι κάνω λάθος. Ή ότι έχω το λιγότερο σωστό.

Όταν κάποιος μιλάει για σένα κι αυτά που λέει σου προκαλούν ένα τσίμπημα που σε διαπερνάει, τότε ξέρεις ότι έχει δίκιο. Ο ηγέτης προκαλεί τη συμμετοχή όλων σε τέτοιες συζητήσεις, γιατί ξέρει ότι μπορούν να τον κάνουν καλύτερο. Ο στόχος του ηγέτη δεν είναι να μην ενοχληθεί, είναι να βελτιωθεί.

Ο ηγέτης δε στέκεται σε μικρά πράγματα

Κανένας ηγέτης δε μετράει το 8ωρο. Δεν ασχολείται με τις άδειες του προσωπικού. Δεν μπλοκάρει όταν ένας υφιστάμενος του πάει κόντρα.

Προσοχή! Όλα αυτά δεν τα αγνοεί γιατί δεν είναι της αρμοδιότητάς του ή γιατί δεν έχει τον απαραίτητο χρόνο. Τα αγνοεί γιατί δεν τον ενδιαφέρουν. Αυτός βλέπει άλλα πράγματα που θέλει να φτάσει. Όλα τα μικρά πράγματα μπορεί να είναι σημαντικά, αλλά πρέπει να φύγουν από τη μέση. Ο αληθινός ηγέτης όμως δεν είναι τσιγγούνης. Χαρίζει τα μικρά πράγματα. Τα ελέγχει, αλλά δεν τσιγκουνεύεται.

Ο ηγέτης έχει ένα όραμα

Ναι, ακούει και καμπάνες που και που. Τι είναι το όραμα; Δεν είναι ”η αύξηση των εσόδων μας κατά 10% το επόμενο έτος” πάντως.

Ο Steve Jobs είναι ένας μέγας ηγέτης. Έφτιαξε την Apple, την πήγε ψηλά, τον διώξανε με τις κλωτσιές κι αυτός ξαναγύρισε, πήρε το πνευματικό του παιδί (που στο μεταξύ ήταν στο χείλος της καταστροφής) και θριάμβευσε. Έφτιαξε προϊόντα και λογισμικά που είναι τα καλύτερα και τα πιο όμορφα που έχουν βγει ποτέ.

Παρατήρησε την πορεία του Steve Jobs και μετά νομίζω ότι θα ξέρεις ακριβώς τι είναι το όραμα.

Ο ηγέτης καθοδηγεί, δεν εκτελεί

Μπορεί να φανταστεί κανείς τον Jobs ν’ ανοίγει το Photoshop και να σχεδιάζει ή μήπως να κάθεται σε έναν υπολογιστή και να κάνει product design;

Ο ηγέτης ξέρει ότι η δουλειά του είναι να περάσουν οι αρχές και οι ιδέες του κι όχι να κάνει τη δουλειά που δεν είναι δική του. Το πρώτο είναι πολύ σημαντικότερο. Όταν κάποιος δεν το έχει καταλάβει, δεν είναι ηγέτης.

Ο ηγέτης παίρνει τις δύσκολες αποφάσεις

Μια απόφαση είναι δύσκολη όταν έχει κόστος. Αν η απόφαση που πρέπει να πάρεις είναι ποιον editor να διαλέξεις για να γράψεις κώδικα, τότε αυτό δεν είναι ακριβώς δύσκολη κατάσταση.

Όταν όμως αυτό που πρέπει να κάνεις πονάει κάποιον (κυρίως όχι εσένα), τότε το πως το χειρίζεσαι δείχνει αν είσαι ηγέτης. Όταν σου έρχονται όλες οι αναποδιές μαζεμένες κι εσύ από τις πρώτες 2-3 έχεις σχεδόν λιποθυμίσει, τότε μάλλον πρέπει να κάνεις το αγροτικό σου, πριν φτάσεις στη θέση να παίρνεις σημαντικές αποφάσεις.

Η διαφορά στους ανθρώπους γίνεται από τα “όχι” τους. Ο ηγέτης θα πει “όχι” εκείνες τις δύσκολες στιγμές που οι τοίχοι του δωμάτιου κλείνουν προς τα μέσα και σε λίγο τον συνθλίβουν.

Ο ηγέτης δεν περνάει απαρατήρητος

Μπορεί να γίνει αυτό 1-2 φορές. Έως εκεί όμως.

Δε χρειάζεται να πει πολλά, δε χρειάζεται να κάνει cool αστεία ή να επιδειχθεί. Όλοι οι γύρω του όμως επηρεάζονται από την παρουσία του.

Θυμάσαι τον Γκάλη; Δεν κάρφωσε ποτέ, δεν το είχε ανάγκη. Μόνο 1-2 φορές που ήθελε να περάσει πιο έντονα το μήνυμα. Όταν ο Nick πατούσε στο γήπεδο οι συμπαίκτες του έπαιρναν πόντους. Οι αντίπαλοι κόνταιναν. Έσκυβε να δέσει τα κορδόνια του και ο κόσμος μαγευόταν. Ο Nick είναι ένας από τους μεγαλύτερους ηγέτες που έχω δει ποτέ.

Ο ηγέτης ταιριάζει και στα λιμάνια και στα σαλόνια

Δεν μπορώ να φανταστώ έναν ηγέτη που να ήταν παιδί του κολλεγίου που λέμε. Ούτε όμως μπορώ να φανταστώ ένα τελειωμένο μισόμαγκα να μπορεί να ηγείται στα σοβαρά.

Ο ηγέτης μπορεί να σταθεί σχεδόν παντού. Να συνυπάρξει με όλες τις καταστάσεις, χωρίς να αλλοτροιωθεί από αυτές. Δεν είναι μαγικό, είναι δύναμη του χαρακτήρα του, η οποία μόνο τυχαία δε βγαίνει.

Πιστεύω πολύ έντονα ότι πριν να ηγηθεί κάποιος πρέπει να έχει περάσει από πολλά στάδια της πυραμίδας του χώρου του. Του χρειάζεται αυτό για να μπορεί να μπαίνει στη θέση των άλλων και να βλέπει τα πράγματα από τη δική τους οπτική γωνία.

Ο ηγέτης δεν μπορεί να είναι συντηρητικός

Απλώς δε γίνεται.

Οι ηγέτες είναι αυτοί που προκαλούν μεγάλες αλλαγές. Κανένας συντηρητικός άνθρωπος δεν μπορεί να βγει από το εγώ του και να πάει μπροστά. Να τολμήσει και να αποτύχει. Και να ξανατολμήσει. Να ξαναποτύχει. Και να συνεχίσει. Κάθε φορά και καλύτερα.

Η τόλμη δε σημαίνει απερισκεψία. Σημαίνει καινοτομία και χάραξη νέων δρόμων. Κανένας συντηρητικός άνθρωπος δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Κανένας συντηρητικός άνθρωπος δεν μπορεί ηγηθεί πραγματικά ως εκ τούτου.

Ο ηγέτης ...ηγείται ...και νικάει στο τέλος

Αακολουθεί ατάκα από το The Rock, 1996, με τον S. Connery και τον. N. Cage που τα λέει όλα:
- John Mason: Are you sure you’re ready for this?
- Stanley Goodspeed: I’ll do my best.
- John Mason: Your “best”! Losers always whine about their best. Winners go home and fuck the prom queen.

Επίλογος

Νομίζω ότι το παρατράβηξα με τη λίστα. Από την άλλη, μπορεί να είπα και λίγα.

Ξέχασα κάτι; Υπάρχει κάποιος ηγέτης που ταιριάζει στα παραπάνω και δεν τον ανέφερα, ενώ θα έπρεπε; Κάθε σχόλιο είναι σημαντικό.