Στο ίδιο iPhone, ένα άλλο πιτσιρίκι μερικά χρόνια πριν έμαθε σε μερικά δευτερόλεπτα να περιηγείται στις φωτογραφίες, να ζουμάρει με τα δυο δάχτυλα, ν’ αλλάζει τον προσανατολισμό από portrait σε landscape κ.α. Όλα αυτά σαν να ήταν το πιο φυσικό πράγμα του κόσμου. Ή μήπως ήταν;

Πριν λίγο καιρό τελείωσα την επίσημη βιογραφία του Jobs, το best seller που έγραψε ο Walter Isaacson. Σήμερα, το πιο εύκολο πράγμα του κόσμου είναι να γράψεις καλά λόγια για τον Jobs και πως άλλαξε τη ζωή μας. Το βιβλίο του Isaacson το βρήκα ενδιαφέρον κυρίως στη μέση. Στην αρχή και στο τέλος του με κούρασε λίγο. Παρ’ όλα αυτά έμαθα αρκετά πράγματα για τον Jobs, αν κι έχω ήδη διαβάσει πολύ γι’ αυτόν.

Ο απαράδεκτος Steve Jobs

Ο Jobs νομίζω ότι στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ήταν ένας πολύ ανώριμος άνθρωπος. Συνήθιζε να παίρνει αυτό που ήθελε είτε με τη (λεκτική) βία είτε βάζοντας τα κλάματα. Ναι, ο άνθρωπος έκλαιγε συνέχεια, ειδικά όταν δεν του έκαναν τα χατήρια. Η ανωριμότητά του σίγουρα τον έκανε υπερβολικά ενδοτικό στην εκάστοτε τρέλλα του, αλλά την ίδια στιγμή του έδινε και ώθηση. Αυτή σε μεγάλο βαθμό π.χ. ευθύνεται για την πρόσληψη του John Sculley, ο οποίος κατάφερε να τον διώξει από την Apple, και διαβάζοντας τα γεγονότα, πολύ καλά του έκανε. Ο Jobs ειδικά εκείνη την περίοδο ήταν απαράδεκτος.

Με την εμμονή στο κόκκινο, ο Jobs όταν ήταν στη NeXT ζήτησε από μια ολόκληρη βιομηχανική μονάδα ν’ αλλάξει προσανατολισμό στα μηχανήματα, ώστε η εταιρική εικόνα να είναι καλύτερη  για τους επισκέπτες που θα έμπαιναν στο εργοστάσιο. Ή ήθελε να επιβάλλει σε όλο το προσωπικό της Apple να φοράει στολές ώστε να ενδυναμώνεται η συνοχή των ομάδων. Αλλά δεν του πέρασε.

Εδώ ο άνθρωπος σήμερα απέρριπτε μια ιδέα ενός στενού του συνεργάτη, τον μείωνε κιόλας κι αύριο την ανακοίνωνε στο Macworld ως δική του, τι να λέμε τώρα; Αυτό το παιχνιδάκι ο Jobs το έπαιξε με πολλους ανθρώπους και σε πολλές φάσεις. Πόσο θες να καρυδώσεις ένα τέτοιο μαλάκα ε;

Εντάξει, ο Jobs ήταν ξακουστός και για το πόσο αγενής, υπερβολικός και άδικος μπορούσε να γίνει με τους πάντες. Πέτυχε μικρός κι έτσι είχε μία ακόμα αφορμή να το τραβάει στα άκρα, μέχρι να γίνει το δικό του. Τουλάχιστον μπορούσε να εκτιμήσει αυτούς που του ανταποδίδαν την προσβολή, εφόσον είχαν δίκιο. Αλλά και πάλι, κάτι νέο θα έβρισκε να τους υποτιμήσει από την αρχή, να πει κάτι κακό επίτηδες για να πληγώσει τον άλλο. Ανυπόφορος.

Στην πραγματικότητα δεν ξεπέρασε ποτέ το γεγονός ότι ήταν υιοθετημένος κι αυτό μέχρι το τέλος της ζωής του τον έτρωγε. Οικογενειακά, αν κι έκανε ένα καλό γάμο, προφανώς και ήταν πολύ συχνά απών. Αυτό όμως είναι το μόνο λογικό. Πάντως με την εξώγαμη πρώτη του κόρη ποτέ δεν τα πήγαν πραγματικά καλά.

Όταν πάντως δεν ήταν απών, έκανε 9 μήνες ν’ αποφασίσει τι πλυντήριο πιάτων ν’ αγοράσει: ευρωπαϊκό που δουλεύει καλύτερα και κάνει οικονομία νερού ή αμερικάνικο που είναι πιο φτηνό; Ε κι αφού του ήταν δύσκολο ν’ αποφασίσει για το πλυντήριο, τι να πεις για την επίπλωση στο σαλόνι; Δεν είμαι βέβαιος αν ποτέ τελείωσε το project της επίπλωσης.

Ακόμα το πως αντιμετώπισε τον κακρίνο ήταν ένα δείγμα ανωριμότητας κι εμμονής: τον αρνούνταν για πολύ καιρό και για ακόμα περισσότερο τον πολεμούσε με καροτόζουμο.

Ο φανταστικός Steve Jobs

Αυτό που με εντυπωσίασε πιο πολύ απ’ όλα ήταν ότι ο τύπος δε φοβόταν κανένα και τίποτα. Πριν ακόμα αποκτήσει δύναμη δε δίσταζε να τα βάλει με κολοσσούς όπως η HP, η Dell και η Microsoft, με δικηγόρους, τράπεζες και δισκογραφικές εταιρείες, πράγματα που ούτε να τα φανταστούμε μπορούμε. Εμείς όταν είναι να διαμαρτυρηθούμε σε μια τράπεζα το σκεπτόμαστε δύο φορές κι αυτός πήγαινε και τα έκανε λίμπα. Πριν αποκτήσει δύναμη, ξαναλέω.

Και ψεύτης και κλέφτης (ιδεών) κι απ’ όλα ήταν ο Jobs. Το ότι το έκανε επιτυχημένα όμως νομίζω ότι ήταν αποτέλεσμα της απίστευτης ικανότητάς του να βλέπει τόσο τη γενική εικόνα, το δάσος, όσο και το ειδικό, το δέντρο. Μάλιστα μπορούσε να εστιάσει τόσο πολύ στη λεπτομέρεια, που έφτανε στο σημείο να τηλεφωνεί την Κυριακή το πρωί στον designer του Google Maps για το iPhone ζητώντας του ν’ αλλάξει απόχρωση στο κίτρινο του χάρτη ώστε να φαίνεται καλύτερο.

Ο Jobs άλλαξε την πορεία του κόσμου γιατί μας κακόμαθε με προϊόντα που δουλεύουν καλά και είναι όμορφα.

Ξεκινάνε μια μέρα τα Vista και δεν έχουν ήχο. Εσύ όμως δεν έχεις καμία ένδειξη ότι χάλασε ο ήχος. Ωστόσο, δεν ακούς. Κάνεις test στον ήχο, το σύστημα λέει ότι παίζει καμπάνα. Πηγαίνεις στο Help, τζίφος. Απεγκαθιστάς, εγκαθιστάς, κάνεις restart, τζίφος. Το κλείνεις το ρημάδι.
Αυτό το story είναι αληθινό. Το έχεις ζήσει και δε θες να το ξαναζήσεις ποτέ πια, τι να κάνουμε τώρα;

Ο Jobs όλο αυτό το διέγνωσε νωρίς και το κυνήγησε με μανία. Για να έχει συστήματα που είναι πιο αξιόπιστα κλείδωσε hardware και software και τα κράτησε μόνο δικά του. Από τη στιγμή που ο Jobs γνωρίζει τον Jonathan Ive το design μπαίνει πάνω απ’ όλα. Για την ακρίβεια, στην Apple το design είναι, όχι μόνο πως δείχνει, αλλά και πως δουλεύει ένα σύστημα.

Έτσι, αρχίζει η μανία του Jobs να κάνει πιο απλά τα πράγματα, να αφαιρεί features, να ζητάει την τελειότητα σε κάθε επίπεδο. Πηγαίνει στην Ιταλία και φέρνει ειδική πέτρα για τα πατώματα και στην Ασία για ειδικό γυαλί που θα κάνει το τζάμι των Apple Stores. Μελετάει την διάταξη της σκάλας μέσα στα καταστήματα και τη βελτιστοποιεί καταθέτοντας σχετική πατέντα! Αλλάζει τη λογική τους μία μέρα πριν να παρουσιαστούν επίσημα, γιατί δεν είχαν επίκεντρο το χρήστη. Σήμερα, τα Apple Stores είναι το πιο επιτυχημένο είδος εμπορικού καταστήματος στον κόσμο και είναι 7 φορές πιο επιτυχημένο σε σχέση με το 2ο.

Αυτό που ανέφερε συχνά σε παρουσιάσεις του, ότι δηλαδή η Apple βρίσκεται στο σταυροδρόμι των ελεύθερων τεχνών και της τεχνολογίας, είναι αλήθεια. Κι αυτό είναι τεράστιο επίτευγμα. Σήμερα, σχεδόν όλα τα νέα hi-end laptops είναι κακές ή καλές απομιμήσεις των Mac. Τα τηλέφωνα; Το ίδιο. Τα pads; Το ίδιο. Το User Interface και το software; Εδώ γελάνε. Η Samsung λάνσαρε κινητό με application τύπου Siri.

Σήμερα είναι η εποχή που η Apple αντιγράφεται ασύστολα και την ίδια στιγμή είναι η πιο επιτυχημένη εταιρεία της Γης, γιατί κανένας δεν μπορεί να λειτουργήσει όπως αυτή. Όχι ότι αυτό θα διατηρηθεί για πολύ ακόμα. Η Apple θα σταματήσει να καινοτομεί. Αλλά η Apple είναι ακόμα ο Jobs.

Να τον κλωνοποιούσαμε;

Νομίζω ότι η ανθρωπότητα θα απαντούσε πολύ εύκολα σε αυτή την ερώτηση. Είναι πάντως δύσκολο να ξαναπετύχεις έναν άνθρωπο τόσο εμμονικό και ταυτόχρονα με αληθινό ενδιαφέρον για τα πράγματα. Να ήταν το LSD που έπαιρνε μικρός και που το θεωρούσε υπεύθυνο για το ανοιχτό μυαλό του; Να ήταν οι θρησκευτικές του αναζητήσεις στην Ινδία;

Μια και η κλωνοποίηση προφανώς δεν έγινε ποτέ, νομίζω ότι ο καθένας μας μπορεί να αντλήσει πράγματα από το χαρακτήρα του Steve Jobs. Ακόμα και τα αρνητικά, προς αποφυγή. Ο άνθρωπος ήταν μια δύναμη της φύσης και πραγματικά άλλαξε τον κόσμο. Είμαι σίγουρος ότι στο Cupertino οι αστικοί μύθοι έχουν υπερπολαπλασιαστεί από τότε που πέθανε. Όπως κι ότι κάπου στον κόσμο αυτή τη στιγμή ένα πιτσιρίκι πετάει ένα iPhone στο πάτωμα και ο πατέρας του ζητάει από το Steve ν’ αντέξει μία ακόμα φορά.

(Εικόνα: Steven Paul Jobs από dylanroscover)

Αυτά και πολλά άλλα γράφω σε ένα guest post στο “Επιχειρώ” με τίτλο: Εταιρικές ιστοσελίδες: από το μέτριο στο καλό. Το “Επιχειρώ” είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα γωνιά του Διαδικτύου για νέους ανθρώπους που προσπαθούν να σταθούν όρθιοι σε αυτούς τους καιρούς και να ισχυροποιήσουν την επιχειρηματική τους δράση. Νομίζω ότι αξίζει την επίσκεψή σας.

Ευχαριστώ πολύ τον κ. Χαμπληλομάτη για την ευγενική πρόσκληση και το ενδιαφέρον.

Πρόσφατα, μπήκα στη διαδικασία ν’ αλλάξω μία εκ των δύο βασικών τραπεζών που χρησιμοποιώ, καθώς αποδείχτηκε ασυνεπής και δυσκίνητη σε κάτι που θα έπρεπε να διεκπεραιώσει πολύ εύκολα: να εκδόσει μια νέα κάρτα ανάληψης μετρητών. Έτσι μπήκα στη διαδικασία να ψάξω για μια νέα τράπεζα.

Προσπάθησα λοιπόν να προσμετρήσω και να ιεραρχήσω τι ζητάω από μια τράπεζα. Κατέληξα στο ότι το πιο σημαντικό που χρειάζομαι είναι το καλό Internet Banking. Κάπου εκεί παρέλυσα: ρωτώντας κι ερευνώντας είδα ότι η τράπεζα που θέλω να εγκαταλείψω είναι μία από τις δύο καλύτερες σε επίπεδο Internet Banking. (Η άλλη καλή είναι η 2η μου τράπεζα.) Όλες οι υπόλοιπες είναι, για να το πω ευγενικά, προβληματικές στο κομμάτι αυτό. Κι εγώ που πίστευα ότι το Web περιβάλλον που έβλεπα σε αυτές τις τράπεζες ήταν μέτριο… Δεν ήταν μέτριο. Ήταν το καλύτερο δυνατό.

Ακόμα προσπαθώ να πάρω μια απόφαση τι να κάνω. Τι να κάνω;

Δε με ενδιαφέρουν τα “τραπεζικά προϊόντα”. Τα περισσότερα από αυτά νομίζω ότι απευθύνονται σε κρετίνους και, δεν λέω μπορεί να κάνω και λάθος ρε παιδί μου, αλλά δεν περνιέμαι για κρετίνος.
Οπότε, δε με ενδιαφέρει το .5% μεγαλύτερο επιτόκιο που έχει κάποιος έναντι του ανταγωνισμού.
Δε με ενδιαφέρουν οι κλειστοί λογαριασμοί που σε 20 χρόνια θα μου αποδώσουν ένα όχι αστείο επιπλέον ποσό. Ποια 20 χρόνια ρε παιδιά; Μας κοροϊδεύετε; Πού ζείτε;
Δε με ενδιαφέρει η χορηγία στην εθνική ομάδα χόκεϋ επί χόρτου και το ενδιαφέρον για το περιβάλλον: στ’ αλήθεια πιστεύει κάποιος ότι μια τράπεζα δεν έχει άλλη δουλειά να κάνει; Θα σώσει τους υδάτινους πόρους της χώρας;

Αυτό που με ενδιαφέρει είναι ένα Internet Banking που δε θα ζητά Internet Explorer 6 ή 7 για να είναι ασφαλείς οι συναλλαγές μου. Που δε θα χρειάζεται Refresh η κάθε σελίδα μέχρι να μου εμφανίσει τα δεδομένα. Αντί αυτών των γελοιοτήτων, χρειάζομαι ένα Internet Banking που να δουλεύει σωστά και να είναι φιλικό για τα μάτια μου και τα νεύρα μου. Αυτό. Αυτό που όμως είναι δυσεύρετο.

Στην πραγματικότητα το διαδικτυακό περιβάλλον μιας τράπεζας, πέρα από ασφαλές και γρήγορο, οφείλει να είναι:

• Σοβαρό
• Εύχρηστο
• Κατανοητό

Σε επίπεδο design λοιπόν, χρειαζόμαστε απλά και καθαρά πράγματα. Είναι εύκολο να τα λες και πιο δύσκολο να τα υλοποιείς, αλλά σίγουρα δεν είναι αδύνατο.

Η περισσότερη δουλειά αφορά το information archtecture κι ένα εκτεταμένο card sorting, έτσι ώστε το τι κάνει ο κάθε χρήστης κάθε φορά να είναι σχεδόν αυτόματο. Οι υπηρεσίες που μπορεί να παρέχει ένα Internet Banking διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους μερικές φορές κι άλλες είναι πολύ παρεμφερείς. Η σωστή αρχιτεκτονική της πληροφορίας και η ιεράρχησή της είναι κρίσιμες παράμετροι. Αυτό καθορίζει σε μεγάλο βαθμό όλο το περιβάλλον, αφού τα μενού πλοήγησης παίζουν καταλυτικό ρόλο.

Επιβάλλεται ακόμα η απλή και κατανοητή γλώσσα, χωρίς δύσκολους όρους. Πολλές φορές συγχέουμε την απλότητα με το προϊόν που δεν έχει αξία. Έτσι, προσπαθούμε να κάνουμε τα πράγματα να δείχνουν πιο επιτηδευμένα απ’ όσο είναι. Όμως εδώ ισχύει το: Simplicity is the ultimate sophistication.

Από εκεί και πέρα χρειαζόμαστε καλή τυπογραφία (όχι άλλα κείμενα με 11px μέγεθος γραμματοσειράς—μπαίνουν και μεγάλοι άνθρωποι στα συστήματα αυτά), με έμφαση στο τι είναι σημαντικό σε σχέση με αυτό που δεν είναι και καθαρά, ευδιάκριτα links.

Δε νομίζω ότι είναι και τόσα πολλά όλα αυτά για μια καλή αρχή.

Οι τράπεζες είναι οργανισμοί που διοικούνται από εξαιρετικά έξυπνους ανθρώπους. Μου κάνει, λοιπόν, πολύ κακή εντύπωση που αυτοί οι έξυπνοι άνθρωποι δε διαβλέπουν την ανάγκη του καλού Internet Banking. Δε γίνεται, λέω, να βλέπουν την ανάγκη να επενδύσουν στη διάσωση της φώκιας της Αμβρακικού και να μην μπορούν να φτιάξουν μια καλή πλατφόρμα για το Διαδίκτυο. Δεν κοστίζει περισσότερο κι έχει περισσότερα ανταποδοτικά οφέλη από τη φώκια: οι φώκιες ως γνωστόν δεν έχουν πάρε—δώσε με τράπεζες και δε ζουν και τόσο πολύ εδώ που τα λέμε. Να’ταν χελώνες να το συζητούσαμε.

Νομίζω ότι το σωστό θα ήταν, όχι μόνο η κάθε τράπεζα να έχει ένα αξιόπιστο online σύστημα, αλλά να παρέχει κι ένα demo του στον υποψήφιο πελάτη της. Ναι, αυτό θα μπορούσε να είναι ένα unique selling point, που λένε και οι marketers, και μάλιστα για δύο λόγους:

• γιατί έτσι θα επανακτούσε μέρος της χαμένης εμπιστοσύνης της τράπεζας προς το κοινό
• γιατί θα μπορούσε αυτό να είναι η κερκόπορτα στο να πουλήσει κάποια από τ’ άλλα προϊόντα της

Ωραίες λέξεις, σχεδόν ποιητικές: εμπιστοσύνη και πωλήσεις.

Αντ’ αυτού, το online τραπεζικό σύστημα συνεχίζει να μας κάνει να το αντιπαθούμε με χαρά. Το κακό Internet Banking είναι αποτύπωση μιας μικρόνοιας. Οι νέοι ψηφιακοί πολίτες χρειάζονται νέα μέσα για να διευκολύνουν την καθημερινότητά τους και τα χρειάζονται, όχι αύριο, όχι αργότερα, αλλά τώρα. Η τεχνολογία υπάρχει, τα χρήματα, προφανώς, υπάρχουν αλλά λείπει η θέληση. Η οποία θέληση είναι πολύ εκδηλωτική κι επιθετική όταν προτείνει το επαναστατικό προϊόν του διακοποδάνειου.

Όλα αυτά βοηθάνε για να κλείσω ωραία αυτό το κειμενάκι, αλλά με κάνουν να νιώθω σαν το σκύλο που κυνηγάει την ουρά του. Το αναγκαίο κακό που λέγεται τράπεζα δε μου δίνει την ευκαιρία να του δώσω λίγη από την εμπιστοσύνη μου. Εκτός βέβαια κι αν είμαι μέρος ενός μεγαλύτερου σχεδίου που δεν μπορώ να δώ, ενός Matrix ας πούμε, στο οποίο έχω μπει και δε λέω να πάρω το σωστό χάπι…

Μέσα στα χρόνια εκτίμησα όσο δεν πάει άλλο το μεγάλο Zeldman. Νομίζω ότι μια μέρα θα τα πούμε από κοντά.

Πρόσφατα ο Zeldman μπήκε στο Hall of Fame του SXSW και με αυτή την αφορμή κάποιοι σημαντικοί άνθρωποι της κοινότητας αποφάσισαν να γυρίσουν ένα μικρό video για να τον τιμήσουν. Είναι ένα πολύ ωραίο video, τόσο σοβαρό και τόσο αστείο ταυτόχρονα όσο πρέπει.

Ιδού.

Αλλά τι λέει;

We struggle with the right words to describe the design process at Apple, but it is very much about designing and prototyping and making.

Το θέμα είναι το design και το prototyping και η δημιουργία, αλλά για να γίνουν αυτά χρειάζεται να οριστεί μια κοινή γλώσσα συνενόησης. Μία γλώσσα που αφορά τη διαδικασία του design.

It is so important to be light on your feet, inquisitive and interested in being wrong.

Ο καλός designer είναι ευκίνητος (προφανώς διανοητικά), έχει ερωτήσεις για τα πάντα κι ενδιαφέρεται για το λάθος ώστε μετά να βρει το σωστό.

Our goals are very simple - to design and make better products. If we can’t make something that is better, we won’t do it.

Αν δεν είναι καλύτερο, δεν το κάνουμε. Απλά πράγματα. Πόσες φορές αναλωνόμαστε στο να μην κάνουμε καλύτερα πράγματα, να μην παράγουμε καλύτερη δουλειά; Αν στην Apple αυτή είναι η διαχωριστική γραμμή, εμείς γιατί να θεωρούμε ότι μπορούμε να συμβιβαζόμαστε με λιγότερα; Κανένας designer στον κόσμο δεν έχει μεγαλύτερη πίεση από τον Ive.

What is more difficult is when you are intrigued by an opportunity. That, I think, really exercises the skills of a designer. It’s not a problem you’re aware or, nobody has articulated a need. But you start asking questions, what if we do this, combine it with that, would that be useful? This creates opportunities that could replace entire categories of device, rather than tactically responding to an individual problem. That’s the real challenge, and that’s what is exciting.

Υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα στην καθημερινότητά μας που δεν αντιλαμβανόμαστε ότι μπορούν να είναι καλύτερα. Αυτό γίνεται επειδή αφενός έχουμε συνηθίσει να τα θεωρούμε δεδομένα κι αφετέρου επειδή δε μας απασχολούν αρκετά ώστε να βρούμε τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να τα βελτιώσουμε. Όταν αλλάζουμε την οπτική μας γωνία απέναντι στα πράγματα, είμαστε ένα βήμα πιο κοντά στο να τα ξανασχεδιάσουμε καλύτερα.

Examples are products like the iPhone, iPod and iPad. That fanatical attention to detail and coming across a problem and being determined to solve it is critically important - that defines your minute by minute, day by day experience.

Η με φανατισμό προσοχή στη λεπτομέρεια και το να καταπιάνεσαι με ένα πρόβλημα και το να είσαι αποφασισμένος να το λύσεις είναι πράγματα απόλυτης προτεραιότητας.

It’s incredibly time consuming, you can spent months and months and months on a tiny detail - but unless you solve that tiny problem, you can’t solve this other, fundamental product.
You often feel there is no sense these can be solved, but you have faith. This is why these innovations are so hard - there are no points of reference.

The devil is in the details. Υπάρχει λόγος. Κάθε μικρό, ασήμαντο πρόβλημα είναι μέρος του μεγάλου προβλήματος. Η πίστη βοηθάει. Η καινοτομία είναι δύσκολη γιατί δεν υπάρχουν προηγούμενα σημεία αναφοράς.

Our goal is simple objects, objects that you can’t imagine any other way.

Αυτό που όταν το φτιάξεις δεν μπορείς να το φανταστείς με κανέναν άλλο πιθανό τρόπο. Αυτό είναι το τέλειο προϊόν.

One of the things we’ve really learnt over the last 20 years is that while people would often struggle to articulate why they like something - as consumers we are incredibly discerning, we sense where has been great care in the design, and when there is cynicism and greed. It’s one of the thing we’ve found really encouraging.

Ο κόσμος μπορεί να μην είναι σε θέση να εξηγήσει γιατί του αρέσει κάτι, αλλά μπορεί πάντα να ξεχωρίσει το καλό από το λιγότερο καλό. Αυτός είναι ένας λόγος που κανένα marketing δεν μπορεί για πάντα να εξυψώσει ή να μειώσει την αξία ενός προϊόντος.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη του Jonathan Ive. Έχει τεράστια αξία.

Γιατί όμως; Γιατί να θεωρείται πάρεργο αυτό το κομμάτι της δουλειάς μας; Υποθέτω γιατί δεν έχει μέσα του τη δημιουργικότητα στο design: ο designer δημιούργησε και ο αχθοφόρος κουβαλάει την ανάγκη να κάνει την “τέχνη” ν’ αλλάξει πλατφόρμα και να έρθει στους browsers.

Αυτό λοιπόν με εκνευρίζει. Και με εκνευρίζει γιατί συνήθως εκφέρεται από ανθρώπους που δε γνωρίζουν τη φύση του μέσου και ο κώδικάς τους είναι από μέτριος έως κακός. Όμως ο designer δεν “κάνει τέχνη”, γιατί το design δεν είναι τέχνη. Η τέχνη υπάρχει για να τη βιώνουμε με τις αισθήσεις μας, το design για να το χρησιμοποιούμε. Όσο ξεχνάμε αυτή την απλή διαφορά, τόσο μειώνουμε τη δύναμη του design.

Μετατρέποντας λοιπόν κάποια ιδιαίτερα πολύπλοκα .psd αρχεία σε .html θυμήθηκα τέσσερα πράγματα:

1. Την πειθαρχία και το σεβασμό
   Χρειάζεται πολλή πειθαρχία ν’ ακολουθήσεις επακριβώς αυτό που ο designer σχεδίασε στο Photoshop και να το μεταφέρεις με κώδικα σε έναν browser. Επιπλέον χρειάζεται σεβασμός προς αυτόν τον άνθρωπο που πήρε κάποιες αποφάσεις σε σχεδιαστικό επίπεδο, ώστε να μην παρεκκλίνεις, επειδή νομίζεις ότι εσύ θα το έκανες καλύτερα.
   Αν αυτή τη στιγμή επέστρεφα στη διδασκαλία, θα έβαζα σε όλους τους μαθητές μου να μετατρέψουν ένα από αυτά τα .psd σε .html μόνο και μόνο για να μάθουν να βάζουν το “εγώ” τους στην υπηρεσία του project. Είναι μια απίθανη άσκηση.
2. Την οικονομία και τη σωστή οργάνωση του κώδικα
   Είναι σχετικά απλό να γράφεις κώδικα για ένα site των 5 ή 10 σελίδων. Τι γίνεται όμως αν το site αποτελείται από 80 ή 100 ή 150 σελίδες; Πρόκειται για ένα μεγάλο βάρος, γιατί όχι απλώς πρέπει ο κώδικάς σου να κάνει μεγάλη οικονομία, αλλά να μπορείς να επανέλθεις σε αυτόν ξανά και ξανά και ξανά. Να κάνεις διορθώσεις, να βελτιώσεις πράγματα, να ξαναχρησιμοποιήσεις τμήματά του και γενικά να μπορείς να τον καταλάβεις και να δώσεις και σε άλλους ανθρώπους να τον καταλάβουν σε χρόνο μηδέν.
   Μπορείς να γράψεις κώδικα για ένα site της τάξης των 150 σελίδων; Αν ναι, τότε είσαι ένα επίπεδο πιο ψηλά από τους ανταγωνιστές σου.
3. Την ποιότητα
   Η ποιότητα κάνει τη διαφορά κι όποιος δεν επενδύει σε αυτή, χάνει. Το κακό με την ποιότητα είναι ότι θέλει κόπο. Δεν την κατακτάς εύκολα. Όμως είναι γενναιόδωρη και στο ανταποδίδει με το παραπάνω.
   Υπάρχουν άπειρες υπηρεσίες που αναλαμβάνουν να μετατρέψουν .psd σε .html. Ναι, ακόμα και στις Δυτικές Άνδεις. Όλοι αυτοί είναι ανταγωνιστές γιατί είναι πιο φτηνοί. Και πολύ συχνά πιο γρήγοροι από σένα. Συνήθως όμως βγάζουν χειρότερα αποτελέσματα. Οι πραγματικά καλοί επαγγελματίες των μετατροπών .psd σε .html τους θέλουν αυτούς τους μέτριους ανταγωνιστές, γιατί γνωρίζουν ότι μετά οι πελάτες θα φτάσουν σε αυτούς. Ας είναι πιο ακριβοί. Ας μην είναι τόσο γρήγοροι. Οι πελάτες τους θα έχουν τόσο πολύ απογοητευτεί από τα μέτρια αποτελέσματα που θα είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερα και να περιμένουν όσο χρειάζεται μέχρι να πάρουν καλή δουλειά στα χέρια τους.
4. Την αξία της αλλαγής
   Οι άνθρωποι είμαστε πολυδιάστατα όντα. Δεν μπορείς να κάνεις συνέχεια design. Χρειάζεται να μπορείς να γράφεις και κώδικα, να γράφεις και κείμενα, να μιλάς και σε άλλους ανθρώπους και γενικά να μπορείς ν’ αλλάζεις την οπτική σου απέναντι στα πράγματα από καιρό σε καιρό. Αυτό σε ανανεώνει κι ανοίγει δραματικά τους ορίζοντές σου.
   Η αξία της αλλαγής δε γίνεται κατανοητή μέχρι να τη βιώσεις. Όταν το κάνεις αυτό, δεν μπορείς χωρίς αυτή πια.

Με όλα αυτά νομίζω ότι γίνεται αυταπόδεικτο ότι η μετατροπή .psd σε .html είναι κάτι σημαντικό σε πολλά επίπεδα. Δεν ισχυρίζομαι ότι ταιριάζει σε όλους. Όμως πιστεύω ότι αξίζει, έστω για μια περίοδο όλοι οι designers ν’ ανέβουν στο τρένο αυτό. Κι ας κατέβουν στην επόμενη στάση.

Τα υπόλοιπα websites είναι άκρως εντυπωσιακά και κάποια από αυτά ανήκουν στους καλύτερους web designers του κόσμου. Είναι αυτό που λένε ότι η αξία του νικητή δίνει δόξα στον ηττημένο. Μόνο που σε αυτή την περίπτωση είχαμε μόνο νικητές. Win-win δηλαδή.

Πιθανόν να περιστοιχίζομαι από ανθρώπους που έχουν αλλάξει το πως βλέπουν τα πράγματα πιο γρήγορα από άλλους. (Αν συμβαίνει αυτό, είμαι πολύ τυχερός.) Πιθανόν να είμαι μέρος του στατιστικού λάθους. Πιθανό είναι πάλι να είμαι ο τελευταίος που πιάνει το υπονοούμενο. Όμως είναι δεδομένο ότι το πως αντιμετωπίζουμε την Ελλάδα επιχειρηματικά στο Διαδίκτυο αλλάζει ραγδαία.

Είναι σαν να φόρεσες τα γυαλιά που τόσο καιρό σου έλεγαν να βάλεις γιατί έχεις μυωπία κι εσύ έκανες ότι έβλεπες καλά. Ένας από τους λόγους που γράφω κι αυτό το κείμενο είναι γιατί ανήκω σε εκείνους που άργησαν να βάλουν τα γυαλιά αυτά.

Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό από τους ανθρώπους που με εμπιστεύτηκαν—σε μια άλλη εκφορά θα τους έλεγα “πελάτες”, αν και δε μου πολυταιριάζει ο όρος, επειδή σχεδόν κάθε φορά η σχέση μας ξέφευγε από τα τυπικά. Ποτέ, κανένας δεν ήταν ασυνεπής στις υποχρεώσεις του, ποτέ δεν έλαβα επιταγή, δεν υπάρχει ούτε ένας που να μου χρωστάει έστω κι ένα ευρώ. Κι αν υπήρξαν μερικές περιπτώσεις που πήγαινε να ξεφύγει το πράγμα, πρόλαβα κι απέλυσα εγώ τους πελάτες αυτούς. Δε συνηθίζω να κολακεύω, αλλά ήμουν πολύ τυχερός στο τι συνάντησα στο δρόμο αυτό.

Σήμερα, όλο και περισσότερος κόσμος παίζει “Χωρίς Ελληνικά”. Προφανώς οι συνθήκες στην Ελλάδα δεν ευνοούν πολλά πολλά. Ο φόβος δεν ήταν ποτέ φίλος της υγειούς επιχειρηματικότητας. Εξάλλου, η χώρα αυτή κάνει ό,τι μπορεί για να μας διώξει και να δεις που θα τα καταφέρει στο τέλος. Πέρα όμως από το φόβο είναι το ότι ο κόσμος έχει έρθει πιο κοντά και το άγνωστο φοβίζει λιγότερο. Αν κάπου είμαστε καλοί οι Έλληνες, αυτά είναι το εμπόριο και οι καλές ιδέες. Φαίνεται ότι ήρθε η ώρα να βάλουμε αυτά τα δύο πράγματα να δουλέψουν στο Διαδίκτυο.

Αυτή την περίοδο όλα μου τα projects σχετίζονται με τον παγκόσμιο χάρτη, όχι τον ελληνικό, και ποτέ δεν ήμουν πιο χαρούμενος: οι άνθρωποι που τρέχουν τα projects αυτά είναι έτη φωτός μπροστά. Στην αντίληψη, στην αποφασιστικότητα, στη σαφήνεια, στη συνέπεια και σε άλλα τόσα πράγματα που θαυμάζω. Συγκρίνοντας αυτούς τους ανθρώπους, όχι με τους μέχρι σήμερα πελάτες μου—είπαμε είναι εξαιρετικοί όλοι τους, αλλά με τους παραδοσιακούς επιχειρηματίες βλέπω έναν ακόμα λόγο που έκανε αυτόν τον τόπο να βουλιάξει. The shit hit the fan όταν πέρασε τόσο χρήμα τόσο υπόγεια από τόσο μέτριους ανθρώπους. Αυτό το χρήμα έγινε μια ταριχευμένη αρκούδα πάνω από το τζάκι τους. Ελπίζω μια μέρα να ξυπνήσει και να τους φάει. Αλλά ξεφεύγω.

Οι άνθρωποι που επιλέγουν “Χωρίς Ελληνικά” δουλεύοντας με παγκόσμια standards κι ανταγωνισμό στο Διαδίκτυο και οι αεικίνητοι πιτσιρικάδες είναι ό,τι πιο υγειές μπορώ να δω σήμερα. Ξέρεις, αυτοί φέρνουν ζεστό χρήμα απ’έξω, μέσα. Δεν ξέρω αν σου λέει κάτι αυτό.

Για ό,τι μας βρήκε μπορούμε να κλαψουρίζουμε μέχρι ο ήλιος να γίνει πουά με ροζ κόκκους. Ένα πράγμα ξέρω εγώ: Get busy living or get busy dying. Αν χρειάζεται να γίνει “Χωρίς Ελληνικά”, αν χρειάζεται να γίνει παίζοντας εκτός έδρας, ας γίνει έτσι. Για καλό θα είναι.

Γιατί για ένα site του εξωτερικού

Για δύο λόγους. Ο πρώτος και πιο φανερός είναι γιατί το κοινό στο οποίο απευθύνεσαι είναι απείρως μεγαλύτερο. Όμως είναι και πιο απαιτητικό. Ειδικά όταν μιλάμε για το Smashing, που δε χρειάζεται συστάσεις.

Ο άλλος ο λόγος είναι ότι στην Ελλάδα το επίπεδο των τεχνολογικών blogs, και ειδικά στο design, είναι ασήμαντο. Δεν υποτιμώ κάποιες αληθινά καλές προσπάθειες, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι τα περισσότερα ελληνικά τεχνολογικά sites είναι κακές αντιγραφές του Techcrunch, του Mac Rumors, του WIRED κλπ. Ποιον να προσεγγίσεις, ποιος να σε κρίνει και ποιος να σε διαβάσει… Αν είναι να ρίξεις ένα βέλος, ας αξίζει τουλάχιστον ο στόχος. Κι αν τον πετύχεις τον πέτυχες.

Οι δυσκολίες

• Τόσο το άρθρο για το Smashing Magazine όσο και για το Noupe τράκαραν στη γλώσσα. Αυτό δηλαδή που γράφεις στη μητρική σου γλώσσα είναι αδύνατο να είναι το ίδιο καλό και σε μία άλλη. Εκτός κι αν ζεις χρόνια στο εξωτερικό κι έχεις περάσει πια σε άλλη κατάσταση.
  Το επίπεδο των αγγλικών μου είναι πολύ αξιοπρεπές, αλλά όταν απευθύνεσαι σε ένα άλλο κοινό, καταλαβαίνεις ότι δεν αρκεί. Αν κάτι νικάει αυτό το πρόβλημα είναι η επιμονή σου και η ποιότητα του άρθρου. Γράψε, δηλαδή, κάτι που δε θα μπορεί ο άλλος να μην το πάρει, γιατί θα βλέπει ένα πολύ ισχυρό potential.

• Έτσι, ερχόμαστε στη δεύτερη δυσκολία: Όλα έχουν ειπωθεί, όλα έχουν γραφτεί. Η αποστολή σου είναι ν’ ανακαλύψεις κάτι νέο, να δείξεις τα ίδια πράγματα από μια άλλη οπτική γωνία, ώστε να είσαι χρήσιμος στους αναγνώστες. Το άρθρο μου για το Smashing Magazine πέρασε από τρεις reviewers, ένας εκ των οποίων το απέρριψε ακριβώς γι’ αυτό το λόγο. Οι δύο άλλοι όμως πίστεψαν σε αυτό κι έτσι κατάφερε και βρήκε το δρόμο του. Αν αυτό το κείμενο ήταν καθαρά τεχνικό, τότε ή θα κοβόταν αμέσως ή θα δημοσιευόταν αμέσως. Αλλά ακριβώς επειδή είναι θεωρητικό, νομίζω ότι η δυσκολία ήταν διπλή.

• Το γράψιμο δεν είναι εύκολο πράγμα. Χρειάζεται αφοσίωση και παίρνει εβδομάδες, μπορεί και μήνες μέχρι να βρεις για το κείμενό σου τη σωστή μορφή. “Γράψε μεθυσμένος, κάνε αλλαγές νηφάλιος”. Αυτό λέει η ατάκα και είναι σοφή. Δε θυμάμαι ούτε εγώ πόσες φορές άλλαξα αυτό το άρθρο ώστε να στέκεται όπως πρέπει. Άξιζε τον κόπο; Για μένα ναι, 100%.

Η επιβράβευση

Νιώθεις την πρώτη επιβράβευση στην αρχή. Όταν στέλνεις την περίληψη και βλέπεις ότι κάνει ping σε κάποιον. Όταν αυτός ο κάποιος τώρα είναι ο Francisco Inchauste (που είναι υπεύθυνος για τα άρθρα της κατηγορίας User Experience στο Smashing), τότε δεν ξέρεις αν αυτό που βλέπεις είναι αλήθεια ή ζεις σε ένα άλλο σύμπαν.

Βέβαια, αυτό δεν είναι τίποτα μπροστά στη χαρά να βλέπεις τις δικές σου λέξεις να βγαίνουν στον αέρα κι αρκετές χιλιάδες κόσμου να τις διαβάζουν. Βάλε και τα σχόλια και τότε φαντάσου πόσο δυνατό είναι αυτό το πράγμα.

Αν θα το ξανακάνω; Σίγουρα, ναι. Κι ακριβώς επειδή οφείλουμε να στεκόμαστε με τη δουλειά μας, όποια κι αν είναι αυτή, σε διεθνές επίπεδο, θα το προσπαθούσα no matter what.

Δυο λόγια για το τέλος: αν δεν ήταν ο Francisco, που πίστεψε τόσο πολύ στο άρθρο αυτό, δε θα γινόταν τίποτα. Με κατεύθυνε και με βοήθησε τόσο πολύ, που του χρωστάω. Ναι, προφανώς όλο αυτό ήταν μέρος της δουλειάς του, αλλά όταν το κάνεις τόσο επαγγελματικά και ταυτόχρονα ανθρώπινα, δεν μπορείς παρά να νιώθεις υποχρεωμένος. Τον ευχαριστώ πολύ λοιπόν, όπως και όλη την ομάδα του Smashing Magazine, που απέδιξαν πάλι ότι αξίζουν και με το παραπάνω την επιτυχία που έχουν.

Το άρθρο ξεκίνησε να γράφεται για το blog αυτό, αλλά στην πορεία είδα ότι ίσως να μπορούσε να πάει και λίγο πιο μακριά. Τελικά έφτασε μέχρι το Smashing Magazine. Δεν έχω παράπονο.

Με δυο λόγια στο What Successful Products Teach Us About Web Design προσπαθώ να εξετάσω γιατί κάποια προϊόντα όπως π.χ. το Mini, ο αναπτήρας Zippo ή το iPhone μένουν διαχρονικά και το design τους εξυμνείται συνέχεια. Αλλά ακόμα περισσότερο προσπαθώ να δω τι μπορούμε εμείς οι web designers να κερδίσουμε από τα προϊόντα αυτά. Τελικά, καταλήγω ότι τη διαφορά κάνουν 3 πράγματα:

• Η ικανότητα του designer
• Το πόσο θα επικεντρωθούμε στο στόχο μας
• Η συνεχής προσπάθεια να κάνουμε καλύτερο το design μας

Έχω πολλά να γράψω για τη διαδικασία μέχρι να φτάσει το άρθρο να δημοσιευτεί σε ένα τόσο μεγάλο διαδικτυακό περιοδικό, αλλά αυτό χρειάζεται το δικό του άρθρο.

Μέχρι τότε... What Successful Products Teach Us About Web Design